.jpg)
In projecten waarin meerdere organisaties samenwerken, is een gezamenlijk doel niet altijd genoeg om de samenwerking soepel te laten verlopen. Projectpartners hebben hun eigen belangen, verwachtingen en prioriteiten. Soms sluiten die goed op elkaar aan, maar soms ontstaat er spanning. Hoe blijf je dan in gesprek, zonder de relatie of het projectdoel uit het oog te verliezen?
Bij ZINZIZ werken we aan onderzoeks- en veranderprojecten waarin verschillende organisaties en professionals samen optrekken. Vanuit die ervaring weten we dat samenwerking niet alleen draait om inhoudelijke expertise en goede afspraken. Ook relatiemanagement en de manier waarop je met elkaar communiceert, zijn bepalend. De Roos van Leary biedt een praktisch model om daar bewuster mee om te gaan.
De Roos van Leary is een communicatiemodel dat laat zien hoe gedrag in communicatie van de ene persoon het gedrag van een ander kan beïnvloeden. Het model onderscheidt gedrag op twee dimensies: boven- en ondergedrag, en samen- en tegen-gedrag.
1. Boven- en onder gedrag gaan over de mate waarin iemand richting geeft, initiatief neemt of juist volgt en ruimte laat aan de ander.
2. Samen- en tegen-gedrag gaan over de mate waarin iemand verbinding zoekt en meewerkt, of juist weerstand biedt en de confrontatie aangaat.
De combinatie van deze dimensies levert verschillende gedrags- en communicatiepatronen op. Zo kan sturend gedrag uitnodigen tot volgend gedrag, terwijl samenwerkingsgericht gedrag vaak ander samenwerkingsgericht gedrag oproept. Tegelijkertijd kan aanvallend of sterk controlerend gedrag weerstand versterken. Dat zijn geen vaste reacties: de uitkomst hangt ook af van de persoon, de context en de onderlinge relatie.
De belangrijkste les is dat communicatie niet alleen gaat over wat je zelf zegt of doet. Ook de reactie die jouw gedrag bij een ander oproept, speelt een rol. En die reactie beïnvloedt vervolgens weer jouw eigen gedrag.
.png)
In samenwerkingsprojecten kunnen verschillende belangen tot spanningen leiden. Een projectpartner wil bijvoorbeeld vasthouden aan de oorspronkelijke afspraken, terwijl een andere partner door veranderde omstandigheden minder capaciteit beschikbaar heeft. Of een partner wil snel resultaten zien, terwijl een andere eerst meer onderzoek of afstemming nodig vindt.
In zulke situaties is het verleidelijk om steeds nadrukkelijker te gaan sturen, harder op afspraken te hameren of juist het gesprek uit de weg te gaan. Hierdoor kunnen gesprekken steeds meer als een strijd voelen.
De Roos van Leary helpt om stil te staan bij de vraag: wat gebeurt er in onze interactie, en draagt mijn manier van communiceren bij aan de verandering die ik wil bereiken? Door eerst vragen te stellen, de belangen van de ander te onderzoeken en erkenning te geven aan diens zorgen, kan ruimte ontstaan voor een constructiever gesprek. Dat betekent niet dat je inhoudelijke verschillen moet vermijden of afspraken moet loslaten. Het gaat juist om het bespreekbaar maken van lastige onderwerpen en het samen zoeken naar oplossingen.
De Roos van Leary is geen stappenplan waarmee je het gedrag van anderen precies kunt voorspellen. Het is vooral een hulpmiddel om je eigen communicatie te onderzoeken en alternatieven te herkennen.
Bij ZINZIZ zien we in onze project- en onderzoekspraktijk hoe belangrijk het is om oog te houden voor zowel de inhoud als de samenwerking. Partners kunnen hetzelfde projectdoel onderschrijven, maar toch andere afwegingen maken vanuit hun eigen organisatie, verantwoordelijkheden of mogelijkheden. Goed relatiemanagement vraagt daarom om een combinatie van luisteren, verbinden, richting geven en grenzen stellen.
De Roos van Leary kan helpen om daarbij bewuste keuzes te maken:
1. Onderzoek je eigen aandeel. Hoe reageer je wanneer een partner weerstand toont, afspraken niet nakomt of andere prioriteiten stelt? Word je bijvoorbeeld steeds sturender, of trek je je juist terug?
2. Kijk naar het communicatiepatroon. In plaats van blijven hangen in de inhoud van het project, onderzoek je hoe jullie reacties in overleggen elkaar mogelijk versterken.
3. Probeer ander gedrag uit. Wanneer een gesprek vastloopt, kan een andere communicatieve benadering helpen om het patroon te doorbreken.
4. Blijf duidelijk over belangen en afspraken. Samenwerkingsgericht communiceren betekent niet dat je overal in meegaat. Je kunt begrip tonen voor de positie van een partner én duidelijk blijven over wat het project nodig heeft en waar de prioriteiten moeten liggen.
De inzichten uit de Roos van Leary zijn niet alleen relevant voor projectleiders van onderzoeks- of implementatieprojecten. Vrijwel iedereen die leiding geeft kan hiervan leren, omdat je dan te maken kunt hebben met uiteenlopende belangen, verschillende communicatiestijlen en situaties waarin samenwerking niet vanzelf gaat. Denk aan professionals die weerstand ervaren bij veranderingen, medewerkers die verschillende verwachtingen hebben van hun leidinggevende, of teams waarin de samenwerking onder druk staat.
Op 9 november organiseren wij een inspiratiesessie over leiderschap en het versterken van vakmanschap van en met professionals in het sociaal domein. Je kunt je hier aanmelden. Ook vind je daar meer informatie.
