.jpg)
De afgelopen jaren is er veel gesproken over de toekomst van sociaal ontwikkelbedrijven. Vrijwel iedere organisatie in de sector heeft inmiddels een visie ontwikkeld op ontwikkelgericht werken. Begrippen als ontwikkeling, duurzame participatie, inclusie en de menselijke maat zijn niet langer nieuwe begrippen, maar vormen steeds vaker de basis van strategische plannen en bestuurlijke ambities.
Ook landelijk is deze beweging zichtbaar. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de VNG, Cedris en Divosa hebben gezamenlijk afspraken gemaakt om de sociale infrastructuur toekomstbestendig te maken. Gemeenten ontvangen hiervoor de komende jaren substantiële middelen en worden gestimuleerd om samen met sociaal ontwikkelbedrijven te investeren in een duurzame transitie. De aandacht verschuift daarbij nadrukkelijk naar organisatieontwikkeling, regionale samenwerking en een toekomstbestendige inrichting van sociaal ontwikkelbedrijven.
De richting lijkt daarmee duidelijk.
Maar tijdens het bestuderen van beleidsstukken, jaarverslagen en gesprekken binnen de sector viel ons een opvallend patroon op.
Waar de afgelopen jaren vooral in het teken stonden van het formuleren van een gezamenlijke ambitie, lijkt de sector een volgende fase in te gaan.
De centrale vraag verandert.
"Hoe zorgen we ervoor dat onze ambitie zichtbaar wordt in het dagelijks handelen van de organisatie?"
Het verandert de aard van de opgave fundamenteel. Want een visie verandert nog geen organisatie. Een nieuw organisatiemodel verandert nog geen gedrag. En een methodiek krijgt pas betekenis wanneer deze zichtbaar wordt in de dagelijkse keuzes van professionals, leidinggevenden en teams.
Juist daar lijkt de volgende ontwikkelopgave te ontstaan.
Wat opvalt in recente publicaties van Cedris, Divosa, de VNG en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is dat de aandacht steeds vaker uitgaat naar onderwerpen als toekomstbestendige organisaties, regionale samenwerking, governance, bedrijfsvoering en implementatie. De vraag is niet langer uitsluitend hoe de sociale infrastructuur eruit moet zien, maar vooral hoe organisaties deze verandering duurzaam kunnen realiseren.
Dat roept tegelijkertijd nieuwe vragen op. Hoe ondersteun je leidinggevenden in een veranderende rol? Hoe ontwikkel je een organisatiecultuur waarin leren vanzelfsprekend wordt? Hoe zorg je ervoor dat ontwikkelgericht werken niet afhankelijk blijft van een aantal enthousiaste collega's? En hoe maak je zichtbaar dat de verandering daadwerkelijk plaatsvindt?
Opvallend genoeg lijken juist deze vragen steeds belangrijker te worden naarmate organisaties verder zijn in hun transitie.
Hoewel iedere organisatie een eigen context kent, herkennen we in verschillende trajecten een vergelijkbare beweging. De eerste fase van verandering gaat vaak over richting geven. Er wordt gewerkt aan een gezamenlijke visie, taal en ambitie. De fase die daarop volgt blijkt vaak complexer. Juist dan ontstaat de uitdaging om die gezamenlijke ambitie onderdeel te maken van het dagelijks handelen, zonder terug te vallen op oude patronen of de verandering afhankelijk te maken van individuele kartrekkers. Dat is geen constatering over één organisatie. Het is een patroon dat we steeds vaker terugzien in organisaties die werken aan een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf.
Vier vragen die volgens ons de komende jaren steeds belangrijker worden
Tijdens onze analyse kwamen vier vragen steeds opnieuw terug. Niet als antwoorden, maar als richting voor verder onderzoek.
Wij vermoeden dat juist op het snijvlak van deze vier thema's de volgende ontwikkelstap voor sociaal ontwikkelbedrijven ligt.
De transitie naar sociaal ontwikkelbedrijven is volop in beweging. De bestuurlijke richting is helder, de ambities zijn uitgesproken en de eerste stappen zijn gezet.
De komende jaren zullen waarschijnlijk minder draaien om het formuleren van nieuwe visies en steeds meer om de vraag hoe organisaties deze ambities duurzaam weten te verankeren in hun dagelijkse praktijk.
Dat is een ontwikkeling die wij met veel interesse volgen.
Niet omdat wij denken de antwoorden al te hebben, maar omdat wij geloven dat juist dit gesprek de komende jaren bepalend wordt voor de toekomst van sociaal ontwikkelbedrijven.
Daarom starten wij met ZINZIZ Ziet: een reeks artikelen waarin we ontwikkelingen in de sector analyseren, patronen zichtbaar maken en vragen onderzoeken die volgens ons steeds relevanter worden voor bestuurders, managers en professionals.
